Dat de kusttram in 2011, mede door een aantal stakingsdagen, en een reeks ongevallen, waarvan deze te Koksijde (Oostduinkerke) en Nieuwpoort nog vers in het geheugen liggen, een slechte beurt maakte in de media in het algemeen, en bij de reizigers in het bijzonder, is een understatement. Wat echter minder bekend is, dat er enkele decennia geleden, meer bepaald in 1975, een voorstel, goedgekeurd door alle kustburgemeesters op tafel lag, om de tramlijn Knokke-Oostende-De Panne definitief op te doeken. Luc Vanmassenhove dook deze week in z'n krantenarchief op zoek naar de voetbalexploten van dorpsgenoot Jan Simoen, en vond dit merkwaardig bericht: "Mag de kust kiezen voor een tram of een bus? ACOD verwerpt voorstel burgemeesters" in het Nieuwsblad van maandag 7 april 1975.
ACOD VERWERPT VOORSTEL BURGEMEESTERS
Het ziet er naar uit dat er nog veel inkt zal vloeien alvorens de nieuwe tram aan de kust zal rijden. Dat beseffen blijkbaar ook het ACOD en het trampersoneel, want vrijdagavond organizeerden zij een perskonferentie over "Moet de kusttram verdwijnen?" Het feit dat ze dit probleem zelf al in vraag stellen i.p.v. met een affirmatieve "De tram verdwijnt niet!" uit te pakken, is veelbeduidend. Pro en contra werd nogal eenzijdig besproken zodat een objektieve studie en een opiniepeiling zich opdringen. Maar de tram heeft alvast een belangrijk pluspunt: zijn rekbare vervoerskapaciteiten.
"De tram is het verlengstuk van de spoorlijn naar Oostende" zei ons destijds NMVB-groepschef Vervaet toen hij ook de vernieuwing van het rijdend materieel van de kusttram aankondigde. Vooral in de zomer, alhoewel niet alle kustbewoners gezind zijn om bij de trein nog een uur tram te doen en dan nog ergens langs de Koninklijke Baan, ver van huis te moeten afstappen. Het aantal geparkeerde auto's aan het station van Oostende, vaak georganizeerd personenvervoer, bewijst ten dele de onefficiency van de tram.
Toch vervoerde de tram vorig jaar in juli 718.000 en in augustus 759.000 reizigers dit tegen 's winters tussen 220.000 en 230.000 per maanden. Dat aantal met autobussen vervoeren is een krachttoer, bijna een uitdaging. Er zijn acht gewone autobussen nodig om ineens de 600 riezigers-kapaciteit van de tram te kunnen evenaren evenals om de vier minuten een bus om te tram te kunnen wegcijferen, zei het ACOD.
DUBBELDEKKERS
Maar toch stelden de burgemeesters van de kust begin maart unaniem voor de tram door autobussen te vervangen. Geen gewone bussen met 75 plaatsen maar dubbeldekkers met eventuuel een aanhangwagen. Blijkbaar dachten de burgemeesters aan het prettige, de attraktie van een dubbeldekker langs de kust, en niet aan de moeilijkheden om zo'n gevaarte te sturen bij stormwind, aan koffers en bagage. Maar met de dubbeldekkers verkleinden zijn de kapaciteitsverhouding tram-bus en ook vervoert elke tram geen 600 reizigers. Bovendien heeft de bus ook pluspunten; niet spoorgebondenheid die nu al aangewend wordt als de tram begeeft, de mogelijkheid om bad en dorp te dienen, expressdiensten als er toch veel bussen moeten rijden.
Het ACOD ziet de bussen niet graag komen. De kritiek op de tram weerlegt nationaal sekretaris Maurice Vergracht met de beloften van vernieuwing van het trammaterieel (gelede voertioge,) die vlugger optrekken, sneller en geluidlozer rijden, komfort als thuis hebben met vlot in-en uitstappen. De voorbehouden tramberm geeft garantie voor een stiopte uurregeling en ook denkt men bij het ACOD aan tunnels en metro om in de flessenhalzen der badplaatsen vooruit te komen, en tegelijk ook geen verkeershinder te zijn.
Of bussen beter kunnen dan de tram is, volgens het ACOD twijfelachtig. Het is een afweging van investeringen. Het uitbreken en verharden van de spoorbedding om autobussen toe te laten zou 350 miljoen kosten.Wel moet de nieuwe tram een nieuwe luchtlijn krijgen zonder dan nog van eventuele tunnels te praten.
Voor het ACOD is er ook een personeelskwestie. De tram vergt minder scholing dan de bus, zodat voor het extra zomerpersoneel beroep kan gedaan worden op jobstudenten. Een autobuschauffeur moet 21 zijn, een tramontvanger mag al van 18. Ook is 35 t.h. van het trampersoneel niet omschoolbaar tot buschauffeur. Nadeel voor de bus is ongetwijfeld dat het een personeelsslokop is. Ook ligt de commerciële snelheid van de bus lager dan die van de tram en de zomerdrukte zal de bus zeker niet regelmatiger maken.
PEILING
Wat het ook wordt, tram of bus, belangrijkste is dat vlug beslist wordt. Blijft de tram dan mag de busgedachte van de burgemeesters geen oorzaak zijn van vertraging voor het nieuw trammaterieel. En dat gevaar is niet denkbeeldig. Komt de bus dan begint men liefst nu al met de oplossingen van de sociale problemen voor het personeel. En waarom geen opiniepeiling bij de klant, de reiziger en de potentiële reiziger die nu de tram negeert. In 1961, maar dat is al 14 jaar geleden, kozen de tramreizigers met 53 t.h. voor de tram, 35 t.h.tegen en elf hadden geen mening. Hoe beslist de klant vandaag? Het ACOD zegt: "Wij denken dat de burgemeesters bij de beslissing om de kusttram te vervangen door dubbeldekkers, het belang van de reizigers zelf uit het oog verliezen en dat de vraag duidelijk moet gesteld worden wat er best past voor de dagelijkse reiziger en toeristen met bagage." De handschoen is geworpen.
Willy Moons - HNB - 07/04/75 blz 5.
